کدام دارایی واقعاً ارزش پول شما را حفظ کرد؟

چرا بازده ریالی گمراه می‌کند

هر دو خط یک شاخص واحد را نشان می‌دهند، از پایهٔ ۱۰۰. تنها تفاوت، واحد اندازه‌گیری است. خط بالایی همان چیزی است که در گزارش‌ها می‌بینید؛ خط پایینی همان چیزی است که در قدرت خرید واقعاً به دست آمده.

همهٔ دارایی‌ها، یک دوره، یک واحد

مرتب‌شده بر اساس بازده واقعی. میله از مرکز واگرا می‌شود: سبز یعنی قدرت خرید حفظ شده، قرمز یعنی از دست رفته. ستون «بیشترین افت» دردی است که در مسیر باید تحمل می‌کردید.

ردیف نشان‌دار «دلار آزاد» مبنای سنجش است و طبق تعریف صفر می‌شود. کارکردش این است که خط سربه‌سر را نشان دهد: هر دارایی بالای آن، قدرت خرید افزوده و هر دارایی زیر آن، از دست داده.

کارت تصمیم

این کارت‌ها هدف قیمتی ندارند. در این پروژه شش رویکرد معامله‌گری با کارمزد واقعی آزموده شد و هیچ‌کدام نتوانست «بخر و نگه دار» را شکست دهد؛ پس عددی که پشتوانهٔ آماری ندارد ساخته نمی‌شود.

سهام سودده و نقدشونده با P/E زیر ۱۰

مرتب بر اساس بازده واقعی یک سال، نه بازده ریالی. اختلاف دو ستون همان چیزی است که تورم برداشته. این فهرست توصیهٔ خرید نیست؛ نتیجهٔ یک فیلتر مشخص و قابل بازتولید است.

فیلتر: نقدشوندگی بالای ۷۰٪ روزها، ارزش معاملات ماهانه بیش از ۳ میلیارد تومان، EPS مثبت، و P/E زیر ۱۰. نسبت P/E عکس لحظه‌ای امروز است و سری زمانی ندارد.

طلای آبشده — تنها دارایی‌ای که ارزش منصفانه‌اش محاسبه‌پذیر است

قیمت منصفانهٔ آبشده از دو عدد جهانی و داخلی به‌دست می‌آید: انس جهانی × دلار آزاد ÷ ۳۱٫۱۰۳۵ قیمت هر گرم طلای ۲۴ عیار را می‌دهد، و آبشدهٔ بازار تهران ۱۷ عیار از ۲۴ در هر مثقال ۴٫۶۰۸۳ گرمی است. فاصلهٔ قیمت بازار از این عدد، حباب است — و برخلاف سهام، حدس نیست.

خط صفر یعنی قیمت بازار دقیقاً برابر ارزش محاسبه‌شده. بالای صفر، بازار بیش از پایه‌های جهانی می‌پردازد؛ زیر صفر، کمتر. اینکه این خط دور صفر می‌چرخد و دور نمی‌شود، خودش تأیید می‌کند که فرمول درست است.

قیمت ریالی چقدرش طلاست و چقدرش سقوط ریال؟

وقتی می‌گویند «طلا امسال ۱۵۰٪ بالا رفت»، معمولاً منظورشان این است که ریال ۱۰۰٪ پایین آمد. این جدول دو را از هم جدا می‌کند — و برای تصمیم‌گیری تفاوتش همه‌چیز است.

«توضیح‌داده‌شده» = آنچه از ضرب انس در دلار بیرون می‌آید. «باقیمانده» = تغییر حباب، یعنی همان بخشی که نه جهانی است و نه ارزی — عرضه و تقاضا و هیجان داخلی.

الگوهای تکرارشونده — و اینکه کدامشان از آزمون رد شدند

9 الگو با هم سنجیده شده‌اند، روی 1,151 روز. سنجیدن جداگانه تقلب است: هر کس ده الگو امتحان کند، یکی‌شان شانسی خوب درمی‌آید. ستون «p تصحیح‌شده» همین را جبران می‌کند، و جایگشت بلوکی همپوشانی پنجره‌ها را هم حساب می‌آورد.

هیچ الگویی از هر دو فیلتر عبور نکرد. یعنی با این داده نمی‌شود ادعا کرد قاعده‌ای پیدا شده که پس از هزینهٔ رفت‌وبرگشت (0.3٪) و پس از تصحیح چندگانه پول بسازد. این را عمداً می‌نویسیم: هر سامانه‌ای که در چنین وضعی «سیگنال خرید» نشان دهد، دارد نویز می‌فروشد.

بعد از خبر سیاسی، حباب چه می‌کند؟

چهار دستهٔ خبر داخلی — انتخابات، تحریم، مذاکرات هسته‌ای، اعتراض — مستقل‌اند ولی مسیر حبابشان یکی است. عددها واحد درصدِ حباب‌اند، نه بازده.

شکل مسیر: روز خبر گران نیست. گرانی با تأخیر می‌آید و حدود روز 10 به اوج می‌رسد (+8.0 واحد) — یعنی وقتی خبر کاملاً پخش شده و خریدار خرد وارد می‌شود — و تا روز 30 کامل تخلیه می‌شود (-1.7). اگر خرید برنامه‌ریزی‌شده داری، عقب‌انداختنش تا فروکش‌کردن موج خبری هیچ کارمزدی ندارد و حباب را نمی‌پردازی. حد این ادعا: ۷ رویداد در هر دسته کم است و p ها بزرگ‌اند؛ آنچه این را جدی می‌کند تکرار شکل در چهار دستهٔ مستقل است، نه معناداری هیچ‌کدام به‌تنهایی. این «سوگیری قابل‌توجه» است، نه قانون.

نقدی، فردایی، پس‌فردایی — سه معامله با سه ریسک متفاوت

هر سه یک کالا را جابه‌جا می‌کنند ولی فقط نقدی واقعاً «خرید طلا» است؛ دو تای دیگر تعهد به تحویل‌اند. تاریخ تسویه با تقویم واقعی بازار حساب شده — جمعه و تعطیل رسمی شمرده نمی‌شوند.

نقدی — تحویل همان لحظه. کاربرد: خرید واقعی طلا برای نگهداری یا پس‌انداز. ریسک: بدون ریسک اعتباری — هیچ تعهد بازی نمی‌ماند.

فردایی — تحویل روز کاری بعد. کاربرد: سفته‌بازی کوتاه‌مدت روی حرکت قیمت. ریسک: ریسک طرف مقابل + معمولاً اهرمی و تسویهٔ تفاوتی. اهرم: با سرمایهٔ کم حجم بزرگ گرفته می‌شود؛ همان ضریبی که سود را بزرگ می‌کند، ضرر را هم بزرگ می‌کند.

پس‌فردایی (شنبه‌ای) — تحویل دو روز کاری بعد. کاربرد: سفته‌بازی، یا پوشش خرید وقتی نقدینگی فردا آماده می‌شود. ریسک: همان ریسک فردایی، با یک روز کاری بیشتر — و اگر تعطیلات وسط بیفتد، چند روز تقویمی که بازار جهانی حرکت می‌کند و بازار داخلی بسته است. اهرم: با سرمایهٔ کم حجم بزرگ گرفته می‌شود؛ همان ضریبی که سود را بزرگ می‌کند، ضرر را هم بزرگ می‌کند.

دو نکته که معمولاً گفته نمی‌شود. اول اینکه صرفِ این جدول محاسبه‌شده است نه خوانده‌شده از بازار: قیمت فردایی و پس‌فردایی در منبع دادهٔ ما منتشر نمی‌شود، پس عدد بالا یک مدل است با نرخ حمل 80٪ سالانه. عدد واقعی بازار معمولاً بیشتر است، چون ریسک طرف مقابل و انتظار جهت قیمت هم در آن قیمت‌گذاری می‌شود. دوم اینکه معاملات فردایی طلا و ارز در ایران بارها از سوی بانک مرکزی و اتحادیهٔ طلا محدود و ممنوع اعلام شده‌اند؛ به همین دلیل این دو حالت در سامانه پشت پرچم خاموش‌اند و روشن‌کردنشان باید تصمیم آگاهانه باشد.

تقویم کاری دو هفتهٔ آینده

بازار طلای تهران شنبه تا چهارشنبه کامل کار می‌کند، پنج‌شنبه نیمه‌وقت، و جمعه بسته است. تعطیلات رسمی از دادهٔ واقعی بورس استخراج شده‌اند، نه از یک فهرست دستی.

تعطیلی هفتگی و تعطیلات شمسیِ ثابت (نوروز، ۲۲ بهمن، ۱۳ فروردین …) محاسبه‌شده و قطعی‌اند. تعطیلات قمری (عید فطر، عاشورا …) هر سال حدود ۱۱ روز جابه‌جا می‌شوند و بدون تقویم هجری قابل محاسبه نیستند؛ آن‌ها از روی روزهایی که بورس واقعاً بسته بوده استخراج شده‌اند، که برای گذشته دقیق است ولی برای آینده باید دستی تأیید شود.

قیمت آبشده واقعاً به چه چیزهایی وابسته است؟

این جدول همان فهرست همیشگی نیست؛ هر ردیفش اندازه‌گیری شده. همه‌چیز روی بازده روزانه حساب شده نه سطح قیمت — چون در اقتصاد تورمی همهٔ نمودارها صعودی‌اند و هر دو سری صعودی همبستگی بالا نشان می‌دهند، حتی وقتی هیچ ربطی ندارند.

طلای آبشده

مدل مکانیکی «انس × دلار» تنها 54٪ از نوسان روزانه را می‌پوشاند، نه ۱۰۰٪ — با اینکه در سطح قیمت یک هویت حسابداری است. یعنی بازار تهران قیمت جهانی را بی‌درنگ منعکس نمی‌کند و همین تأخیر، فضای حباب را می‌سازد.

یافتهٔ غیرمنتظره: بیشترین سهم را نه انس جهانی دارد و نه شاخص دلار آمریکا، بلکه سکهٔ امامی — ابزار سفته‌بازی خرد داخلی. سکه تنها محرکی است که پس از کنار گذاشتن انس و دلار هنوز سهم معناداری اضافه می‌کند. یعنی حرکت روزانهٔ آبشده را بیشتر تقاضای هیجانی داخلی می‌راند تا پایه‌های جهانی. شاخص دلار جهانی و بازده اوراق آمریکا — که در هر مقالهٔ فارسی به‌عنوان محرک اصلی نام برده می‌شوند — روی هم زیر ۲٪ توضیح می‌دهند.

دلار آزاد

و این مهم‌ترین ردیف کل صفحه است: هیچ‌کدام از عامل‌های جهانی، نرخ دلار آزاد را توضیح نمی‌دهند. شاخص دلار ۰٪، انس ۰٪، نفت ۰٫۱٪، شاخص ترس ۰٪. دلار آزاد ایران را چیزهایی می‌رانند که در دادهٔ روزانهٔ جهانی وجود ندارند: نقدینگی، کسری بودجه، انتظارات تحریم. پس هر تحلیلی که قیمت فردای دلار را از روی بازارهای جهانی پیش‌بینی کند، بر پایه‌ای بنا شده که در داده دیده نمی‌شود.

نقرهٔ ۹۹۹ داخلی (گرم)

مدل مکانیکی «انس × دلار» تنها 31٪ از نوسان روزانه را می‌پوشاند، نه ۱۰۰٪ — با اینکه در سطح قیمت یک هویت حسابداری است. یعنی بازار تهران قیمت جهانی را بی‌درنگ منعکس نمی‌کند و همین تأخیر، فضای حباب را می‌سازد.

نقره داستان دیگری دارد: برخلاف طلا، قوی‌ترین محرکش نسبت جهانی طلا به نقره است — و این تنها رابطه‌ای در کل این پروژه است که با دو روز تأخیر هم معنادار می‌ماند. یعنی وقتی نقره نسبت به طلا در جهان ارزان می‌شود، بازار داخلی با تأخیر جبران می‌کند. باز هم سهم توضیحش برای پوشش هزینهٔ معامله کافی نیست، ولی واقعی‌ترین سرنخِ پیدا‌شده در کل داده است.

افق لحظه‌ای

دادهٔ درون‌روزی: 4 نقطه در 2 روز — هنوز کافی نیست (حداقل 180 نقطه در 30 روز). کل تاریخچهٔ رایگان بازار طلای ایران روزانه است و آرشیو درون‌روزی وجود ندارد؛ این سری از صفر و با هر اجرای چرخهٔ چهارساعته ساخته می‌شود. تا پر شدن، این بخش خالی می‌ماند — با حدس پر نمی‌شود.

هر عدد این صفحه از شش فیلتر رد شده